ބެކްޓީރިއާ އާލާވުމާއި، ތަޣައްޔަރުވުމާއި އަދި ބަދިގެއަށް ސޫފިފަދަ ތަކެތި ޖަމާވުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ކެއުމަށްފަހު ވަގުތުން ތަށި ދޮވުމުގެ މުހިންމުކަން ދިރާސާތަކުން ހާމަވެއެވެ.
މަސައްކަތް ބުރަ ދުވަހަކަށްފަހު، ސިންކަށް ތަށިތައް ދޫކޮށްލުމަކީ މާބޮޑު ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ހީވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމާ ބެހޭ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކާ އެއްޗެހި އުނގުޅިފައި ހުންނަ ތަށިތަކާއި ތަކެތި ގިނައިރު ވަންދެން ނުދޮވެ ބެހެއްޓުމަކީ ބަދިގެ ތެރޭގައި ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަވެ، ބެކްޓީރިއާ ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރުވާ ކަމެކެވެ.
ނުދޮވެ ހުންނަ މަދު ތަށިކޮޅަކުން ވަގުތުން ބައްޔެއް ނުޖެހިދާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ތަށިތަކުގައި ހުންނަ ކާނާގެ ތެތްކަމާއި ހޫނުމިނުގެ ސަބަބުން، ކުދި ދިރޭ އެއްޗެހި ނުވަތަ މައިކްރޯ އޯގަނިޒަމްތައް އާލާވެ އިތުރުވުމަށް ފަހި މާހައުލެއް ގާއިމުވެއެވެ.
ޖަރުމަނުގެ ފެޑަރަލް އިންސްޓިޓިއުޓް ފޯ ރިސްކް އެސެސްމަންޓުން ހާމަކުރާ ގޮތުގައި، ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަ ތަށިތަކާއި ސަމުސާ ފަދަ ތަކެތި ލަސްނުކޮށް ސާފުކުރަން ޖެހެއެވެ. އަދި އާދައިގެ ހޫނުމިނުގައި ބެކްޓީރިއާ ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު އިތުރުވާ ކަމަށާއި، ހާއްސަކޮށް ތަށި ދޮންނަން ބޭނުންކުރާ ތެތް ފޮތިގަނޑާއި ސްޕޮންޖު ފަދަ ތަކެތީގައި މި ނުރައްކާ ބޮޑުކަމަށް އެ އިދާރާއިން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ބެކްޓީރިއާ އާލާވާ މާހައުލެއް
ތަށިތަކާއި ހިފާގެންގުޅޭ ތަކެތީގައި ހުންނަ ބާކީވާ ކާނާގެ ބަޔަކީ ޖަރާސީމު އުފެދުމުގެ އަސްލެކެވެ. ގިނަ އިރުތަކެއް ވަންދެން ތަށިތައް ފެނަށް އަޅާފައި ބެހެއްޓުމުން، ބެކްޓީރިއާ ދިރިހުރުމަށާއި އިތުރުވުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ޖާނަލް އޮފް ފުޑް ޕްރޮޓެކްޝަންގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކާނާގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ ބަލިތައް ޖައްސާ ޖަރާސީމުތައް، އާދައިގެ ދޮވުމުގެ މަރުހަލާތަކުން ސަލާމަތްވެ، ތަށިދޮންނަ ސްޕޮންޖާއި، ބަދިގެތެރޭގެ އެހެނިހެން ތަންތަނަށް ފެތުރުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
2017 ވަނަ އަހަރު ފިލަޑެލްފިއާގެ 100 ގެއެއްގައި ކުރެވުނު ދިރާސާއަކުން ދެއްކި ގޮތުގައި، ދިރާސާ ކުރެވުނު ގޭގެ ތެރެއިން ދެބައިކުޅަ އެއްބައި ގޭގޭގައި ބަލިޖައްސާ ޖަރާސީމު ހުއްޓެވެ. މީގެ ތެރެއިން %15 ގޭގޭގައި އީ-ކޮލައި ބެކްޓީރިއާ ފެނިފައިވާއިރު، ބަދިގެ ސިންކަކީ މި ޖަރާސީމު އެންމެ ގިނައިން ހުންނަ އެއް ތަނެވެ.
ބަދިގެއަށް ގެއްލުންދޭ ސޫފިތައް ޖަމާވުން
ހަޑިތަށި ތަކާއި ކާނާގެ ބާކީ ބައިތަކުގެ ސަބަބުން ހިންޏާއި، ކަރުތަކާއި، މެހި ފަދަ ތަކެތި ބަދިގެއަށް ޖަމާވެއެވެ. މިފަދަ ސޫފިތަކުގެ ސަބަބުން ތަޣައްޔަރުވެފައިވާ މާހައުލުތަކުން ޖަރާސީމުތައް ބަދިގެ ތެރެއަށާއި، ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަނަށާއި، ހިފާގެންގުޅޭ ތަކެއްޗަށް ފޯރައެވެ.
އެހެންކަމުން، ބަދިގެ ތެރެ ސާފުތާހިރުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކާނާގެ ބާކީބައިތައް ނައްތާލުމާއި ބަދިގެތެރެ ގަވާއިދުން ސާފުކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ތަށިދޮންނަ ސްޕޮންޖަކީވެސް ނުރައްކަލެއް
ތަށިތައް ދޮންނަ ކަމުގައިވިޔަސް، ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަ ސްޕޮންޖެއް ނުވަތަ ފޮތިގަނޑެއް ބޭނުންކުރުމަކީ ޖަރާސީމު ފިލުވުމުގެ ބަދަލުގައި އެ އެއްޗެހި އިތުރަށް ފަތުރާ ކަމެކެވެ.
ޖަރުމަނުގެ BfR ބީއެފްއާރުއިން 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު ނެރުނު ރިޕޯޓެއްގައިވާ ގޮތުން، ތަށިދޮންނަ ސްޕޮންޖަކީ ސަލްމޮނެއްލާ އަދި އީ-ކޮލައި ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބެކްޓީރިއާތައް އާލާވާ އެއްޗެކެވެ. މި ޖަރާސީމުތައް ސްޕޮންޖުގައި އިތުރުވެ، ބަދިގެ ތެރޭގެ އެހެން ތަންތަނަށް ފެތުރެއެވެ. ސްޕޮންޖު ބޭރުފުށުން ސާފުކޮށް ފެނުނު ކަމުގައިވިޔަސް، އަދި އެއިން ނުބައި ވަހެއް ނުދުވި ނަމަވެސް، މި ނުރައްކާ އޮވެއެވެ.
ބަދިގެއަކީ ސިއްހީގޮތުން ރައްކާތެރި ތަނަކަށް ހެދުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންތައްތައް:
ކެއުމަށްފަހު ލަސްނުކޮށް ތަށިތަކާއި ހިފާގެންގުޅޭ ތަކެތި ދޮވުން.
ކާނާ އުނގުޅިފައި ހުންނަ ތަށިތައް ގިނަ ވަގުތުތަކެއް ވަންދެން ފެނަށް އަޅާފައި ނުބެހެއްޓުން.
ބަދިގެ ސިންކާއި ކާނާ ތައްޔާރުކުރާ ތަންތަން ގަވާއިދުން ސާފުކުރުން.
ތަށިދޮންނަ ސްޕޮންޖާއި ފޮތިގަނޑު ގަވާއިދުން ދޮވުން ނުވަތަ ބަދަލުކުރުން.
ކާނާގެ ބާކީބައިތަކާއި ބަދިގެ ކުނި ރަނގަޅު ގޮތުގައި ނައްތާލުން.
ދޮވެފައިވާ ތަށިތަކާއި ސާފުކުރަން ބޭނުންކުރާ ތަކެތި ރަނގަޅަށް ހިއްކުން.
މުހިންމު ނަތީޖާއެއް ނެރެދޭ ކުޑަ އާދައެއް
ބަދިގެ ސާފުކޮށް ބެލެހެއްޓުމަކީ ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ނުވަތަ އަގުބޮޑު ތަކެތި ބޭނުންވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ބަހައްޓާ މިފަދަ ކުދިކުދި އާދަތަކުން ސިއްހީ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށް ބޮޑު ބާރަކަށް ވެއެވެ.
ރޭގަނޑު ނުދޮވެ ތަށިތައް ބެހެއްޓުމުގެ ބަދަލުގައި، ކެއުމަށްފަހު ވަގުތުން ތަށިދޮވުމަކީ ގޭގެ ސާފުތާހިރުކަން ދެމެހެއްޓުމަށާއި، ދުޅަހެޔޮ މާހައުލެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
އަދި ހަނދާން ބަހައްޓަންވީ ކަމަކީ، ބަދިގެ ސާފުކޮށް ބެހެއްޓުމަކީ ހަމައެކަނި ފެންނަ ފެނުމަށް ރީތިކުރުމެއް ނޫން ކަމެވެ. އެއީ ގޭގެ ހުރިހާ މެންބަރުންގެ ސިއްހަތާއި ދުޅަހެޔޮކަން ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
( ނޯޓް: ”ދަރިވަރު“ އޮންލައިން އިން ނަކަލުކޮށްފައި )
